Ετερονομίας συνέχεια, ο Όθωνας και παραλληρισμοί με άλλες παρεμφερείς καταστάσεις στην Ευρώπη

   Μετά από το τρυφερό ιντερλούδιο του προηγούμενου μου post, επανέρχομαι στην ετερονομία που μαστίζει διαχρονικά την Ελλάδα. Αν θυμάστε, στα προηγούμενα είχα κάνει μια ιστορική αναδρομή και σας υπενθύμισα τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα διαμορφώθηκε ως σύγχρονη χώρα, μετά από αιώνες που ο Ελληνισμός στερούνταν κρατικής υποστάσεως. Θα ήθελα λοιπόν να ολοκληρώσω τη σκέψη μου σχετικά με το κομμάτι της νοτίου Ελλάδας και να σας εξηγήσω πως κατά τη γνώμη μου η ετερονομία εξακολούθησε να υφίσταται λόγω της έλευσης του Όθωνα. Όπως εξήγησα, κατά την αντίληψή μου τουλάχιστον, η νότιος Ελλάδα – η Ελλάδα κάτω από τον Όλυμπο και οπωσδήποτε κάτω από την Όθρυ – παρέμεινε υπανάπτυκτη και στο παρασκήνιο κατά τη διάρκεια δύο αυτοκρατοριών˙ της Βυζαντινής και της Οθωμανικής. Η ετερονομία θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι διατηρήθηκε ακόμα και μετά την ίδρυση του Ελληνικού κράτους, με την έλευση των Βαυαρών ως ηγεμόνων με στιβαρό πολιτικό αποτύπωμα. Όσοι συμφωνούν μαζί μου θα έλεγαν ότι η δολοφονία του Καποδίστρια, και μάλιστα πολύ πριν του δοθεί το χρονικό περιθώριο για να ολοκληρώσει το έργο του, αυτό που είχε βάλει κατά νου τέλος πάντων, ήταν μια χαμένη ευκαιρία να μετριαστεί έστω, αν όχι να εκλείψει, αυτή η νοοτροπία. Ο Καποδίστριας, αν και μέτοχος ξένης παιδείας και ενδεχομένως με σαφείς καταβολές όσον αφορά στην εξωτερική πολιτική, υπήρξε ένας ηγέτης που θα μπορούσε να χαρίσει στο νεοιδρυθέν τότε Ελληνικό κράτος την αίσθηση της ξεχωριστής αυτοδιάθεσης και στους πολίτες του την αίσθηση, αρκετά αληθή μάλιστα, πώς θα υπόκεινταν σε νόμους προσαρμοσμένους στις συνθήκες της χώρας, οι οποίοι θα λειτουργούσαν ώστε να βοηθήσουν και να διευκολύνουν καταστάσεις λαμβάνοντας υπόψη τις τότε συνθήκες του τόπου μας. Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια και την έλευση των Βαυαρών – και δεν αναφέρομαι μόνο στον βασιλιά αλλά και σε ολόκληρο το πλήρωμα αυτών που ήρθαν στην Ελλάδα και στην πραγματικότητα απάρτισαν πρακτικά την ραχοκοκαλιά της πρωταρχικής μεγαλοαστικής τάξης στη χώρα μας – διαμορφώθηκαν τελικά συνθήκες τέτοιες όπου ήρθαν νόμοι φερτοί, προσαρμοσμένοι στις περιστάσεις, στις συνθήκες και την πραγματικότητα μιας άλλης χώρας και έγινε απόπειρα να ‘κουμπώσουν’ στην πραγματικότητα της χώρας μας, ενδεχομένως όχι ιδιαίτερα επιτυχημένη. Επίσης, δημιουργήθηκε ίσως και μια συμπλεγματική νοοτροπία κατωτερότητας, διαφορετική οπωσδήποτε από εκείνη που θα είχε προκύψει εφόσον η αστική τάξη είχε δημιουργηθεί δίχως ξενόφερτες επιρροές. Εδώ να σχολιάσω πως, έστω και στα πλαίσια τήρησης ίσων αποστάσεων δεν θέλω να είμαι απόλυτα αρνητικός απέναντι στους Βαυαρούς αν και θεωρώ πως θα ήταν καλύτερα για τη χώρα μας να κυβερνούνταν από Έλληνες και να είχε έναν Έλληνα για Πρόεδρο της Δημοκρατίας αντί για έναν ξενόφερτο βασιλιά. Θέλοντας να επιστρέψω στους Βαυαρούς με ένα τελευταίο σχόλιο, εκτός από συμπλέγματα κατωτερότητας, ένα άλλο πρόβλημα που επέφερε η έλευσή τους, τουλάχιστον κατά τη γνώμη μου, είναι το γεγονός πως δημιουργήθηκε στο μέσο νεοέλληνα υπήκοο της μικρής ακόμα και νεαράς Ελληνικής Πολιτείας η αίσθηση ότι, παρά το ότι η Ελλάδα έγινε ανεξάρτητη χώρα, δεν άλλαξε σημαντικά κάποια συνθήκη, μόνο που οι νόμοι δεν έρχονταν πλέον από τη Μεγάλη Πύλη αλλά από τον Όθωνα και τη Βαυαρική του ελίτ.

  Χάθηκε έτσι η ευκαιρία να αισθανθούμε, έστω και για λίγο, αυτεξούσιοι˙ κάτι που έγινε απόλυτα συνειδητό σε κρατικό επίπεδο και στην εθνοτική συνείδηση αρκετών λαών της δυτικής Ευρώπης που είχαν την τύχη να δημιουργήσουν εθνικές χώρες από πολύ νωρίτερα, ήδη από τους πρώτους αιώνες μετά την κατάρρευση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Χώρες όπως η Γαλλία – αν και εκεί υπάρχουν άλλα προβλήματα, ‘δομικής’, ας πούμε, φύσεως, με τους βόρειους να έχουν πρακτικά προσαρτήσει και διαφεντεύσει τους νότιους από τον 13ο αιώνα, φροντίζοντας μάλιστα να υποβαθμιστεί η Langue d’Oc προς όφελος της γλώσσας του γαλλικού βορρά, δηλαδή της γνωστής μας Γαλλικής – ή όπως οι Σκανδιναβικές χώρες, οι οποίες κατόρθωσαν να δημιουργήσουν εθνοτικά βασίλια από τον 8ο κιόλας αιώνα.

  Συνθήκες παρεμφερείς με αυτές της Ελλάδας ίσως να βρίσκουμε, ως ένα βαθμό έστω, στην Ιταλία, όπου ο νότος ήταν για αιώνες προσαρτημένος στο βασίλειο της Αραγονίας είτε απευθείας είτε με κρατικά μορφώματα που διατηρούσαν ιδιαίτερα στενές σχέσεις με αυτό, το κεντρικό τμήμα και ο βορράς της μπότας (Ρώμη, Τοσκάνη, Μπολόνια) ισορροπούσαν μεταξύ του Πάπα και έντονα τοπικιστικών τάσεων με κρατικά μορφώματα μικρά σε μέγεθος αλλά εύρωστα, και της πεδιάδας του Πάδου που ήταν μέρος της Αγίας Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας έως τον 18ο αιώνα και ας μην ξεχνάμε τη Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας. Για όσους δεν καταλάβατε καλοί μου αναγνώστες, όλα όσα ανέφερα παραπάνω απαρτίζουν σήμερα την Ιταλία αλλά διακόσια χρόνια πριν ο γεωγραφικός χώρος που καταλαμβάνει η Ιταλία σήμερα ήταν κατακερματισμένος σε τέσσερα τουλάχιστον κρατίδια ενώ δύο τουλάχιστον σημερινές της περιφέρειες τότε υπάγονταν σε ευρύτερες υπερεθνικές οντότητες.

  Κλείνω την μικρή αυτή παρένθεση και επανέρχομαι στο νόημα του σημερινού μου post: Έλεγα, λοιπόν, πως έμεινε η Ελλάδα –  που ακόμα είχε υπό την επικράτειά της το νότιο κατά βάση, τμήμα της σημερινής της επικράτειας – να έχει ετερονομία ακόμα και αφού έγινε ανεξάρτητη. 

  Στο επόμενο, θα κλείσω τον κύκλο των σκέψεων μου περί ετερονομίας παραθέτοντας σας τις σκέψεις μου για το πως διαμορφώθηκαν οι συνθήκες στη χώρα μας κατά τον 20ο αιώνα.